Մի՛ անտեսեք դեղի ներդիր-թերթիկը

Դեղի տուփը բացելիս շատերը վերցնում են դեղը, իսկ ներսում դրված թերթիկը մի կողմ են դնում կամ անմիջապես դեն նետում։ Այն կարող է թվալ չափազանց երկար, մանր տառերով և դժվար ընթերցվող, սակայն հենց այդ փաստաթղթում է հավաքված տվյալ դեղին վերաբերող կարևոր տեղեկատվությունը։

Դեղի ներդիր-թերթիկը պարզապես փաթեթավորման լրացուցիչ մաս չէ։ Այն օգնում է հասկանալ՝ ինչ դեղի հետ գործ ունեք, ինչի համար է այն նախատեսված, ինչպես պետք է օգտագործվի, ինչին ուշադրություն դարձնել օգտագործումից առաջ և ընթացքում, ինչպես նաև ինչպես պահպանել այն։

Սակայն կարևոր է նաև ճիշտ սահմանել դրա դերը․ ներդիր-թերթիկը չի ընտրում դեղը Ձեր փոխարեն, չի հաստատում ախտորոշումը և չի փոխարինում բժշկի կամ դեղագետի անհատական խորհրդատվությանը։

Կարևոր նշում․ այս հոդվածը կրթական բնույթ ունի և չի փոխարինում բժշկական խորհրդատվությանը։ Կոնկրետ դեղի դեպքում առաջնորդվեք հենց տվյալ փաթեթի ներդիր-թերթիկով և բժշկի կամ դեղագետի ցուցումներով։

Ի՞նչ է դեղի ներդիր-թերթիկը

Դեղերի մասին պաշտոնական տեղեկատվությունը կարող է ներկայացվել տարբեր ձևերով՝ կախված դեղից և կիրառվող կարգավորող համակարգից։

ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը՝ FDA-ն, հիվանդների և խնամողների համար նախատեսված տեղեկատվության ձևերի շարքում նշում է

•  Medication Guide՝ դեղի անվտանգ օգտագործման համար կարևոր տեղեկություններ,
• Patient Package Insert՝ տեղեկություններ դեղի, օգտագործման եղանակի, այն չօգտագործելու դեպքերի և հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների մասին,
• Instructions for Use՝ դեղը պատրաստելու, օգտագործելու, կիրառելու, պահպանելու և անհրաժեշտության դեպքում ոչնչացնելու քայլ առ քայլ ցուցումներ։

Ոչ բոլոր դեղատոմսով բաց թողնվող դեղերն ունեն այս երեք փաստաթղթերից յուրաքանչյուրը․ դրանց առկայությունը և բովանդակությունը կախված են կոնկրետ դեղից։

Եվրոպական դեղերի գործակալության՝ EMA-ի՝ մարդկանց համար նախատեսված QRD ձևանմուշների էջում, ներկայում գործող QRD version 10.4 ձևանմուշով ներդիր-թերթիկի հիմնական բովանդակությունը կազմակերպված է վեց տրամաբանական բաժնով՝

• ինչ է դեղը և ինչի համար է այն օգտագործվում,
• ինչ պետք է իմանալ դեղն օգտագործելուց առաջ,
• ինչպես օգտագործել դեղը,
• հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները,
• ինչպես պահպանել դեղը,
• փաթեթի պարունակությունը և այլ տեղեկություններ։

Այս կառուցվածքն օգնում է անհրաժեշտ տեղեկատվությունն ավելի արագ գտնել, սակայն ներդիր-թերթիկի կոնկրետ բովանդակությունը միշտ պետք է դիտարկել տվյալ դեղի հաստատված փաստաթղթում։

Ներդիր-թերթիկը կարդալը կարող է օգնել ժամանակին նկատել տվյալ դեղին հատուկ զգուշացումները և այն հարցերը, որոնք պետք է պարզաբանել բժշկի կամ դեղագետի հետ։

Ինչի՞ն ուշադրություն դարձնել թերթիկը կարդալիս

1. Ստուգեք դեղի անվանումը, դեղաչափը և դեղաձևը

Սկզբում համոզվեք, որ ձեռքում ունեք նախատեսված դեղը՝ ճիշտ անվամբ, դեղաչափով և դեղաձևով։ Օրինակ՝ նույն ակտիվ նյութը կարող է ներկայացված լինել հաբի, դեղապատիճի, լուծույթի կամ արտաքին օգտագործման այլ ձևով։

Մի առաջնորդվեք միայն փաթեթի գույնով կամ դեղի արտաքին տեսքով։ Եթե անվանումը, դեղաչափը կամ դեղաձևը չի համապատասխանում Ձեր սպասածին, մինչև օգտագործելը պարզաբանեք հարցը բժշկի կամ դեղագետի հետ։

2. Կարդացեք՝ ինչի համար է նախատեսված դեղը

Այս բաժինը ներկայացնում է դեղի հաստատված կիրառությունները։ Սակայն ցուցված հիվանդությունների կամ ախտանշանների ցանկը ինքնուրույն ախտորոշման հիմք չէ։

Այն, որ որևէ գանգատ հիշեցնում է թերթիկում նկարագրված վիճակը, դեռ չի նշանակում, որ տվյալ դեղը համապատասխանում է Ձեզ։ Դեղի ընտրությունը կարող է կախված լինել այլ հիվանդություններից, օգտագործվող դեղերից, տարիքից և անհատական այլ հանգամանքներից։

3. Հատուկ ուշադրություն դարձրեք զգուշացումներին և հակացուցումներին

«Ինչ պետք է իմանալ օգտագործումից առաջ» բաժնում կարող են ներկայացվել՝

• դեղը չօգտագործելու դեպքերը,
• հատուկ զգուշացումները և նախազգուշական միջոցները,
• այլ դեղերի կամ սննդի հետ հնարավոր փոխազդեցությունները,
• հատուկ խմբերին վերաբերող տեղեկությունները,
• մեքենա վարելու կամ սարքեր գործարկելու վերաբերյալ ցուցումները, եթե դրանք կիրառելի են տվյալ դեղի համար։

Եթե թերթիկում նկարագրված որևէ հանգամանք վերաբերում է Ձեզ, ինքնուրույն մի՛ որոշեք՝ անտեսել այն, փոխել դեղաչափը կամ դադարեցնել նշանակված բուժումը։ Հարցը ճշտեք բժշկի կամ դեղագետի հետ։

4. Ճշտեք օգտագործման ճիշտ եղանակը

Կիրառման բաժնում կարող են նշվել դեղաչափը, ընդունման հաճախականությունը, կիրառման ճանապարհը և գործնական ցուցումները։ Որոշ դեղերի դեպքում կարող են առանձին նշվել նաև բաց թողնված ընդունման, նախատեսվածից ավելի քանակ օգտագործելու կամ բուժումը դադարեցնելու վերաբերյալ գործողությունները։

Մի կիրառեք մեկ այլ դեղի համար տրված ցուցումը և մի՛ փորձեք հիշողությամբ վերականգնել նախկին նշանակումը։ Եթե բժշկի ցուցումն ու թերթիկի կարդացած հատվածը Ձեզ հակասական են թվում, մինչև ինքնուրույն փոփոխություն կատարելը ճշտեք դա բժշկի կամ դեղագետի հետ։

5. Կարդացեք հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների բաժինը

Կողմնակի ազդեցությունների ցանկը չի նշանակում, որ դրանք անպայման առաջանալու են յուրաքանչյուր օգտագործողի մոտ։ Այդ բաժնի նպատակը հնարավոր անցանկալի ազդեցությունների մասին տեղեկացնելն է և, ըստ տվյալ դեղի թերթիկի, ցույց տալը՝ ինչ իրավիճակներում է անհրաժեշտ դիմել բուժաշխատողի։

Եթե օգտագործման ընթացքում նկատում եք անցանկալի փոփոխություն կամ վատացում, մի՛ փորձեք միայն ընդհանուր առցանց խորհուրդներով որոշել դրա պատճառը։ Ծանոթացեք տվյալ դեղի թերթիկի ցուցումներին և խորհրդակցեք բժշկի կամ դեղագետի հետ։ Ծանր կամ արագ վատացող վիճակի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել անհետաձգելի բժշկական օգնության։

6. Մի՛ շրջանցեք պահպանման պայմանները

EMA-ի ձևանմուշում պահպանման բաժինը ներառում է երեխաների տեսադաշտից և հասանելիությունից հեռու պահելու պահանջը, պիտանելիության ժամկետը, տվյալ դեղին հատուկ պահպանման պայմանները և, անհրաժեշտության դեպքում, առաջին բացումից հետո կիրառելի ժամկետը։

«Պահել սառը տեղում», «պաշտպանել լույսից» կամ այլ պայմաններ չի կարելի նույն կերպ տարածել բոլոր դեղերի վրա։ Պահպանման պահանջները դեղից դեղ կարող են տարբերվել, ուստի հետևեք հենց տվյալ թերթիկի և փաթեթի ցուցումներին։

Եթե թերթիկում նշված է օգտագործման սահմանափակ ժամկետ առաջին բացումից հետո, օգտակար է փաթեթի վրա նշել բացման ամսաթիվը՝ այն չշփոթելու համար։

Ինչո՞ւ պետք է պահպանել ներդիր-թերթիկը

EMA-ի պաշտոնական QRD ձևանմուշը հիվանդներին խորհուրդ է տալիս պահպանել ներդիր-թերթիկը, քանի որ այն կարող է կրկին անհրաժեշտ լինել։ Դեղի օգտագործման ընթացքում կարող են հարցեր առաջանալ ընդունումը բաց թողնելու, նախատեսվածից ավելի քանակ օգտագործելու, պահպանման պայմանների, հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների կամ այլ զգուշացումների վերաբերյալ։

Գործնական մոտեցում է ներդիր-թերթիկը պահել հենց դեղի սկզբնական տուփի մեջ։ Այդպես այն մնում է համապատասխան դեղի հետ, և նվազում է տարբեր դեղերի թերթիկները կամ փաթեթները շփոթելու հավանականությունը։ FDA-ն նույնպես խորհուրդ է տալիս դեղերը հնարավորության դեպքում պահել իրենց սկզբնական, պիտակավորված տարաներում և չմիավորել տարբեր դեղերը նույն տարայում։

Միաժամանակ, եթե ամիսներ անց բացում եք նոր փաթեթ, նախ կարդացեք հենց նոր փաթեթում առկա թերթիկը։ Ստուգեք, որ դեղի անվանումը, ուժը, դեղաձևը և արտադրողը համապատասխանում են Ձեր օգտագործած դեղին։ Դեղի պաշտոնական տեղեկատվությունը կարող է ժամանակի ընթացքում թարմացվել․ FDA-ն նշում է, որ նոր տվյալների հասանելի դառնալու դեպքում դեղերի հաստատված տեղեկատվությունը կարող է փոփոխվել կամ լրացվել։

Ներդիր-թերթիկը չի փոխարինում անհատական խորհրդատվությանը

Ներդիր-թերթիկը պարունակում է տվյալ դեղի հաստատված ընդհանուր տեղեկատվությունը, սակայն այն չի կարող ամբողջությամբ գնահատել յուրաքանչյուր մարդու անհատական առողջական վիճակը, մյուս օգտագործվող դեղերը կամ բժշկական պատմությունը։

Բժիշկը կամ դեղագետը կարող է հաշվի առնել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք հնարավոր չէ գնահատել միայն ներդիր-թերթիկը կարդալով։

Անպայման հարցրեք բժշկին կամ դեղագետին, եթե՝

•  չեք հասկանում թերթիկում օգտագործված որևէ ձևակերպում,
•  վստահ չեք դեղաչափի կամ օգտագործման եղանակի վերաբերյալ,
•  օգտագործում եք այլ դեղեր և մտահոգված եք հնարավոր փոխազդեցությամբ,
•  թերթիկում նշված հակացուցումներից կամ զգուշացումներից որևէ մեկը կարող է վերաբերվել Ձեզ,
•  բաց եք թողել ընդունումը կամ օգտագործել եք նախատեսվածից ավելի քանակ,
•  նկատել եք հնարավոր կողմնակի ազդեցություն,
•  բժշկի ցուցումն ու թերթիկում ներկայացված տեղեկատվությունը Ձեզ հակասական են թվում։

Այս դեպքերում ինքնուրույն ենթադրություն կամ փոփոխություն կատարելը կարող է սխալ լինել։ Ավելի անվտանգ է հարցը ճշտել բժշկի կամ դեղագետի հետ։

Եթե թերթիկում նշված է, որ որոշակի ախտանշանի կամ կողմնակի ազդեցության դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ բժշկական օգնություն, հետևեք հենց այդ հրահանգին և մի՛ հետաձգեք օգնության դիմելը։ EMA-ի ձևանմուշը նախատեսում է, որ լուրջ կողմնակի ազդեցությունների դեպքում թերթիկում պետք է հստակ ներկայացվի՝ ինչ գործողություն պետք է կատարի հիվանդը։

Հիշելու 5 կարևոր քայլ

1. Նոր դեղի փաթեթ բացելիս նախ կարդացեք ներդիր-թերթիկը։
2. Ստուգեք դեղի անվանումը, ուժը, դեղաձևը և օգտագործման ցուցումները։
3. Հատուկ ուշադրություն դարձրեք հակացուցումներին, զգուշացումներին և հնարավոր փոխազդեցություններին։
4. Պահպանեք թերթիկը դեղի սկզբնական փաթեթում՝ օգտագործման ամբողջ ընթացքում։
5. Անհասկանալի կամ անհատական հարցերի դեպքում դիմեք բժշկի կամ դեղագետի։

Հաճախ տրվող հարցեր

Եթե նախկինում օգտագործել եմ նույն դեղը, պե՞տք է նորից կարդալ թերթիկը

Այո։ Նույն կամ նման անվանումով նոր փաթեթը կարող է ունենալ այլ ուժ, դեղաձև կամ արտադրող, իսկ պաշտոնական տեղեկատվությունը կարող է ժամանակի ընթացքում թարմացվել։ Կարդացեք և ստուգեք հենց տվյալ փաթեթում առկա թերթիկը։

Կողմնակի ազդեցությունների ցանկը նշանակո՞ւմ է, որ դրանք բոլորը կառաջանան

Ոչ։ Թերթիկում ներկայացվում են հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները, ոչ թե այն ազդեցությունները, որոնք պարտադիր առաջանալու են յուրաքանչյուր մարդու մոտ։ EMA-ի ձևանմուշում նույնպես նշվում է, որ դեղերը կարող են առաջացնել կողմնակի ազդեցություններ, սակայն դրանք չեն առաջանում բոլոր մարդկանց մոտ։

Եթե որևէ անցանկալի փոփոխություն եք նկատում, առաջնորդվեք հենց տվյալ թերթիկի ցուցումներով և խորհրդակցեք բժշկի կամ դեղագետի հետ։ Շտապ օգնություն պահանջող նշանների դեպքում անհապաղ հետևեք թերթիկում նշված հրահանգին։

Կարո՞ղ եմ թերթիկի հիման վրա ինքնուրույն փոխել դեղաչափը

Ոչ։ Դեղն օգտագործեք ներդիր-թերթիկում ներկայացված ցուցումների կամ բժշկի ու դեղագետի տված ցուցումների համաձայն։ Մի՛ փոխեք նշանակված դեղաչափը կամ օգտագործման սխեման միայն թերթիկը կարդալու հիման վրա։

Եթե բժշկի ցուցումն ու թերթիկի տեղեկատվությունը տարբեր են թվում, ինքնուրույն մի՛ փոխեք կամ դադարեցրեք դեղի օգտագործումը․ հարցը ճշտեք բժշկի կամ դեղագետի հետ։

Ի՞նչ անել, եթե թերթիկը կորել է

Մի՛ առաջնորդվեք պատահական կայքի, ֆորումի կամ սոցիալական հրապարակման տվյալներով։ Խնդրեք դեղագետի օգնությունը կամ գտեք տվյալ դեղի ընթացիկ պաշտոնական ներդիր-թերթիկը վստահելի աղբյուրում։

ՀՀ-ում գրանցված դեղերի հաստատված տվյալները և ներդիր-թերթիկները կարող եք որոնել Հայաստանի Հանրապետության դեղերի պետական գրանցամատյանում։

Համոզվեք, որ դեղի անվանումը, ուժը, դեղաձևը և արտադրողը լիովին համընկնում են Ձեր փաթեթի տվյալների հետ։ Եթե համապատասխանությունը հաստատել չեք կարողանում, դիմեք դեղագետին։

Ինչո՞ւ է պետք թերթիկը պահել օգտագործման ամբողջ ընթացքում

Քանի որ այն կարող է կրկին անհրաժեշտ լինել՝ օգտագործման եղանակը, բաց թողնված ընդունման վերաբերյալ ցուցումները, զգուշացումները, հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները կամ պահպանման պայմանները վերանայելու համար։

Ամփոփում

Դեղի ներդիր-թերթիկը կարդալը փոքր, բայց կարևոր քայլ է դեղերի պատասխանատու օգտագործման ճանապարհին։ Այն օգնում է ոչ թե ինքնուրույն բուժում ընտրել, այլ ավելի լավ հասկանալ տվյալ դեղի պաշտոնական տեղեկատվությունը և ժամանակին ձևակերպել բժշկին կամ դեղագետին ուղղվող հարցերը։

Մի՛ շտապեք դեն նետել թերթիկը։ Կարդացեք այն օգտագործումից առաջ, պահեք սկզբնական փաթեթում և վերադարձեք դրան, երբ որևէ հարց է առաջանում։

Օգտագործված պաշտոնական աղբյուրներ

EMA — QRD product-information annotated template, version 10.4
EMA — Product-information (QRD) templates for human medicines
FDA — Frequently Asked Questions about Labeling for Prescription Medicines
FDA — Think It Through: Managing the Benefits and Risks of Medicines
ՀՀ դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն — Գրանցված դեղերի ցանկ

Հեղինակի մասին
Նելլի Գալոյանը դեղագետ է, NG Pharm և NG Holding ընկերությունների հիմնադիր-տնօրեն։ Մասնագիտական գործունեության շրջանակում զբաղվում է դեղագործական ծառայությունների, պատասխանատու առողջապահական հաղորդակցության և բիզնես գործընթացներում AI լուծումների ներդրմամբ։